OECD ชี้ไทยเร่งยกระดับนวัตกรรมภาครัฐ ใช้ AI-คาดการณ์อนาคต ปลดล็อกประเทศสู่มาตรฐานสากล

20 พ.ย. 2569 - 10:27

  • OECD ชี้ 4 เทรนด์รัฐยุคใหม่ ใช้ AI เชื่อมประชาชน ขยายผลนวัตกรรม และใช้ Foresight คาดการณ์อนาคต

  • ไทยอยู่ขั้นทบทวนเชิงเทคนิค ก่อนเข้าเป็นสมาชิก OECD ต้องยกระดับทั้งกฎหมายและการปฏิบัติจริง

  • Trust คือหัวใจการเปลี่ยนผ่าน นวัตกรรมต้องสร้างผลลัพธ์ที่วัดได้และความเชื่อมั่นให้ประชาชน

oecd-thailand-ai-public-sector-innovation-pix6-SPACEBAR-Hero.jpg

องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ชี้รัฐบาลต้องเร่งพัฒนาขีดความสามารถด้านนวัตกรรมภาครัฐ ใช้ AI และข้อมูลเชิงคาดการณ์รับมือความเปลี่ยนแปลง พร้อมเปิดพื้นที่ให้ประชาชนและภาคธุรกิจมีส่วนร่วม ขณะที่สภาพัฒน์ฯ เผยไทยอยู่ระหว่างการทบทวนเชิงเทคนิคในกระบวนการเข้าเป็นสมาชิก OECD ซึ่งไม่ใช่เพียงการปรับกฎหมาย แต่ต้องยกระดับการปฏิบัติจริงและสร้างความเชื่อมั่นต่อภาครัฐ

‘Arnault Prêtet’ ผู้แทนจากองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) กล่าวในการประชุม Policy Innovation Exchange 6 (PIX6) ภายใต้หัวข้อ ‘ยกระดับธรรมาภิบาลสร้างประเทศไทยที่พร้อมรับอนาคตด้วยมาตรฐาน OECD’ ซึ่งจัดโดย Thailand Policy Lab ความร่วมมือระหว่างสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สภาพัฒน์ฯ) และโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) ว่า นวัตกรรมเป็นปัจจัยสำคัญในการค้นหาแนวทางแก้ไขปัญหาและสร้างโอกาสใหม่ให้กับภาครัฐ เศรษฐกิจ และสังคม เพื่อให้ประเทศไทยก้าวไปสู่การพัฒนาอีกระดับ

Prêtet ระบุว่า OECD กำหนดหลักการพัฒนานวัตกรรมภาครัฐไว้ 5 ด้าน ได้แก่ การสร้างภาวะผู้นำและวัฒนธรรมที่สนับสนุนนวัตกรรม การพัฒนาทักษะและศักยภาพของบุคลากรภาครัฐ การสร้างความร่วมมือกับประชาชนและภาคธุรกิจ การส่งเสริมการทดลองและกำหนดนโยบายบนพื้นฐานของหลักฐาน ตลอดจนการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และขยายผลแนวปฏิบัติที่ประสบความสำเร็จ

นอกจากนี้ OECD ยังพบแนวโน้มสำคัญที่รัฐบาลต้องให้ความสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่

1. ลดช่องว่างระหว่างประชาชนกับภาครัฐ ผ่านเทคโนโลยี AI แชตบอต และแพลตฟอร์มดิจิทัลที่เปิดโอกาสให้ประชาชนสะท้อนความคิดเห็นและมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย

2. ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและ AI เพิ่มประสิทธิภาพภาครัฐ ทั้งการให้บริการ การจัดการข้อมูล และการดำเนินงานของหน่วยงานรัฐ

3. ขยายผลนวัตกรรมจากโครงการนำร่อง ให้เกิดการใช้งานจริงในวงกว้าง และสร้างผลลัพธ์ที่วัดได้ต่อประเทศ

4. ใช้การคาดการณ์อนาคต (Foresight) วิเคราะห์สัญญาณความเปลี่ยนแปลงและสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้น เพื่อให้รัฐบาลเตรียมรับมือปัญหาได้ก่อนที่จะเกิดขึ้นจริง

ผู้แทน OECD ยังเน้นย้ำว่า การลงทุนด้านนวัตกรรมต้องประเมินผลลัพธ์อย่างเป็นรูปธรรม ไม่ใช่เพียงวัดจำนวนโครงการหรือเทคโนโลยีที่นำมาใช้ แต่ต้องพิจารณาว่าสร้างประโยชน์ให้กับประชาชน ภาคธุรกิจ และประสิทธิภาพของภาครัฐได้มากน้อยเพียงใด โดยเฉพาะการใช้ AI ที่ต้องคำนึงถึงความน่าเชื่อถือ ความเป็นธรรม และผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม

oecd-thailand-ai-public-sector-innovation-pix6-SPACEBAR-Photo06.jpg

ไทยเดินหน้าทบทวนเชิงเทคนิค สู่สมาชิก OECD

ด้าน ‘ดร.ธัชไท กีรติพงค์ไพบูลย์’ ผู้อำนวยการกองยุทธศาสตร์และประสานความร่วมมือระหว่างประเทศ สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) กล่าวว่า การเข้าเป็นสมาชิก OECD เป็นความตั้งใจของประเทศไทยในการยกระดับมาตรฐานประเทศให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล ไม่ใช่เพียงการปฏิรูปกฎหมายหรือเศรษฐกิจ แต่เป็นการพัฒนาระบบและกลไกการบริหารประเทศให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ปัจจุบันประเทศไทยอยู่ในขั้นตอนการทบทวนเชิงเทคนิค (Technical Review) หลังผ่านการประเมินเบื้องต้น (Initial Assessment) เมื่อเดือนธันวาคม 2568 โดยต้องหารือกับคณะกรรมการและผู้เชี่ยวชาญของ OECD ในหลายสาขา ทั้งการแข่งขันทางการค้า ภาษี และเกษตรกรรม เพื่อพิจารณาว่าประเทศไทยต้องปรับปรุงมาตรฐานและแนวปฏิบัติด้านใดบ้าง

ทั้งนี้ การเข้าเป็นสมาชิก OECD ไม่ได้จบลงที่การปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องกับมาตรฐานเท่านั้น แต่ต้องทำให้กฎหมายและมาตรการต่าง ๆ สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง รวมถึงสร้างความต่อเนื่องในการดำเนินนโยบาย

oecd-thailand-ai-public-sector-innovation-pix6-SPACEBAR-Photo04.jpg
oecd-thailand-ai-public-sector-innovation-pix6-SPACEBAR-Photo03.jpg

OECD เพิ่มโอกาสเศรษฐกิจไทย GDP มีลุ้นขยายตัว 1.6% ใน 5 ปีแรก

ดร.ธัชไท กล่าวว่า ประโยชน์จากการเข้าเป็นสมาชิก OECD ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการยกระดับมาตรฐานการศึกษาและประสิทธิภาพของระบบราชการ แต่ยังครอบคลุมถึงการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจไทย โดยผลการศึกษาของสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ประเมินว่า การเข้าเป็นสมาชิก OECD อาจช่วยเพิ่มผลิตภาพโดยรวมของประเทศ และส่งผลให้ GDP ไทยขยายตัวเพิ่มขึ้นประมาณ 1.6% ในช่วง 5 ปีแรก

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนผ่านดังกล่าวอาจสร้างทั้งโอกาสและต้นทุนให้กับผู้ประกอบการและภาคธุรกิจบางกลุ่ม ประเทศไทยจึงต้องเตรียมความพร้อมและวางมาตรการรองรับผลกระทบ เพื่อให้การเปลี่ยนแปลงสร้างประโยชน์อย่างทั่วถึง

นอกจากนี้ ไทยยังต้องนำเทคโนโลยี AI และการคาดการณ์อนาคต (Foresight) มาใช้วิเคราะห์สัญญาณความเปลี่ยนแปลงและสร้างฉากทัศน์อนาคต โดยเปิดโอกาสให้ผู้เชี่ยวชาญ ภาคธุรกิจ ประชาชน และคนรุ่นใหม่มีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางประเทศ

ทั้งนี้ ดร.ธัชไท เน้นย้ำว่า หัวใจสำคัญของการพัฒนาประเทศคือความไว้วางใจ (Trust) ระหว่างประชาชนกับภาครัฐ เพราะการผลักดันนโยบายและการเปลี่ยนแปลงในระยะยาวจะเกิดขึ้นได้จริง ก็ต่อเมื่อประชาชนมีความเชื่อมั่นต่อทิศทางและการทำงานของรัฐบาล

oecd-thailand-ai-public-sector-innovation-pix6-SPACEBAR-Photo01.jpg
oecd-thailand-ai-public-sector-innovation-pix6-SPACEBAR-Photo02.jpg

เรื่องเด่นประจำสัปดาห์