วิกฤตอุตสาหกรรมกุ้งไทยกำลังทวีความรุนแรง เมื่อเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งในจังหวัดตรังเริ่มทยอย “ปิดบ่อ” และชะลอการเลี้ยง หลังเผชิญภาวะราคากุ้งตกต่ำ ขณะที่ต้นทุนการผลิตเพิ่มสูงขึ้นต่อเนื่อง จนหลายรายยอมจับกุ้งขนาดเล็กขายเพื่อลดการขาดทุน ซึ่งถือเป็นสถานการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในรอบหลายสิบปีของการประกอบอาชีพ
‘สุชาติ คงวัฒนานนท์’ เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งรายใหญ่ในอำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง เปิดเผยว่า จากบ่อเลี้ยงทั้งหมด 22 บ่อ ได้ทยอยหยุดเลี้ยงไปแล้ว 21 บ่อ เหลือเพียงบ่อสุดท้ายที่เร่งจับกุ้งออก แม้กุ้งจะมีขนาดเพียงประมาณ 150 ตัวต่อกิโลกรัม หรืออายุเลี้ยงเพียงกว่า 70 วัน ซึ่งเล็กกว่ามาตรฐานการจำหน่ายทั่วไป
“การตัดสินใจจับกุ้งก่อนกำหนดครั้งนี้ เป็นครั้งแรกในรอบกว่า 20 ปีของการเลี้ยงกุ้ง เนื่องจากหากเลี้ยงต่ออีกประมาณ 2 เดือนจนได้ขนาด 45-50 ตัวต่อกิโลกรัม แม้จะขายได้ราคาสูงขึ้น แต่ต้นทุนอาหาร ค่าไฟฟ้า น้ำมัน และค่าใช้จ่ายอื่นจะเพิ่มขึ้นจนขาดทุนมากกว่าเดิม”
“กุ้งไซซ์ดังกล่าวจำหน่ายได้เพียงกิโลกรัมละ 87 บาท ขณะที่กุ้งขนาด 50 ตัวต่อกิโลกรัม ราคาหน้าฟาร์มอยู่เพียง 130-140 บาท ส่งผลให้บ่อสุดท้ายเพียงบ่อเดียวคาดว่าจะขาดทุนกว่า 100,000 บาท และเมื่อรวมทั้ง 22 บ่อ มีผลขาดทุนสะสมมากกว่า 1 ล้านบาท”
สุชาติ ระบุอีกว่า แม้จะหยุดการเลี้ยง แต่ยังคงต้องรับผิดชอบดูแลคนงานกว่า 10 ครอบครัว พร้อมจ่ายค่าจ้างต่อไป เพราะทุกคนฝากชีวิตไว้กับอาชีพนี้ ขณะที่เกษตรกรจำนวนมากต่างหยุดปล่อยลูกกุ้งรุ่นใหม่ เนื่องจากไม่มั่นใจว่ารัฐบาลจะมีมาตรการช่วยเหลือที่ชัดเจน
“การช่วยเหลือในลักษณะชดเชยราคากิโลกรัมละ 20 บาท เป็นเพียงการแก้ปัญหาระยะสั้น แต่สิ่งที่ควรดำเนินการคือการลดต้นทุนการผลิต โดยเฉพาะค่าอาหารกุ้ง ค่าไฟ น้ำมันเชื้อเพลิง และเคมีภัณฑ์ ซึ่งเฉพาะต้นทุนพลังงานก็สูงถึงประมาณ 18-20 บาทต่อกิโลกรัม ทำให้ไทยแข่งขันกับประเทศผู้ผลิตรายใหญ่ เช่น เอกวาดอร์ ได้ยาก เนื่องจากมีต้นทุนต่ำกว่ามาก”
ด้านตัวแทนสมาชิกสหกรณ์เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจังหวัดตรังจาก 5 อำเภอชายฝั่งเกือบ 30 คน นำโดย ‘เจริญ หยงสตาร์’ ประธานสหกรณ์ฯ ได้ยื่นหนังสือผ่าน ส.ส.ทั้งฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้าน เพื่อส่งต่อถึงรัฐบาล พร้อมรายชื่อเกษตรกรผู้ได้รับผลกระทบกว่า 260 ราย
ข้อเรียกร้องหลักประกอบด้วย ขอให้เร่งเจรจาเปิดตลาดส่งออกกุ้งไปมาเลเซียโดยเร็ว ลดต้นทุนการผลิต ทั้งอาหาร พลังงาน และสนับสนุนติดตั้งโซลาร์เซลล์ในฟาร์ม และกำหนด “อุตสาหกรรมกุ้ง” เป็นวาระแห่งชาติ พร้อมวางยุทธศาสตร์ระยะยาว
เกษตรกร ระบุว่า หากภายในวันที่ 14 กรกฎาคมนี้ ยังไม่มีมาตรการที่ชัดเจน เครือข่ายผู้เลี้ยงกุ้งจากหลายจังหวัด จะรวมตัวเดินทางมายื่นข้อเรียกร้องต่อรัฐบาลที่ทำเนียบรัฐบาล
วิกฤตที่กำลังถาโถมอุตสาหกรรมกุ้ง ผู้เลี้ยงกุ้งระบุว่าปัจจุบันกำลังเผชิญแรงกดดันพร้อมกันหลายด้าน ได้แก่
· ราคากุ้งหน้าฟาร์มตกต่ำ
· ต้นทุนอาหารสัตว์ พลังงาน และปัจจัยการผลิตเพิ่มขึ้น
· ถูกกดราคารับซื้อจากพ่อค้าคนกลางและห้องเย็น
· ตลาดส่งออกสำคัญอย่างมาเลเซียชะลอการรับซื้อกุ้งไทย
· การระบาดของโรคในกุ้ง เช่น โรคขี้ขาว และโรคตัวแดงดวงขาว
เจริญ หยงสตาร์ กล่าวว่า ปัจจุบันเกษตรกรในจังหวัดตรังชะลอการเลี้ยงไปแล้วกว่า 50% พร้อมตั้งข้อสังเกตถึงส่วนต่างราคาที่สูงผิดปกติระหว่างหน้าฟาร์มกับราคาขายในห้างค้าปลีก โดยยกตัวอย่างกุ้งขนาด 50 ตัวต่อกิโลกรัม ราคาหน้าฟาร์มประมาณ 130 บาท แต่จำหน่ายในห้างสูงถึงประมาณ 230 บาทต่อกิโลกรัม ขณะที่กุ้งขนาด 40 ตัวต่อกิโลกรัม ราคาหน้าฟาร์มราว 145 บาท แต่ขายปลีกเกือบ 300 บาทต่อกิโลกรัม
กาญจน์ ตั้งปอง ส.ส.ตรัง เขต 4 พรรคประชาธิปัตย์ บอกว่า รับหนังสือแล้วจะนำหนังสือส่งต่อไปให้ อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคแล้ว เพื่อให้ขับเคลื่อนในฝ่ายนิติบัญญัติ ส่วนตัวเตรียมนำเข้าหารือในที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรในวันพฤหัสบดีนี้ เรียกร้องให้รัฐบาลฟังปัญหาของเกษตรกรผลักดันให้เร่งแก้ปัญหาให้เกษตรกร ทั้งปัญหาราคาตกต่ำ แก้ปัญหาต้นทุนการผลิตที่สูง ให้รัฐบาลเร่งหาตลาดใหม่ทดแทนตลาดมาเลเซีย เช่น ตะวันออกกลาง ยุโรป รวมทั้งสหรัฐอเมริกา เพื่อลดปัญหากรณีมาเลเซียปฎิเสธสินค้าไทย
ด้าน เอกพล ณ พัทลุง ส.ส.เขต 1 พรรคภูมิใจไทย บอกว่า จะไปตามเรื่องกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ว่าภายในสิ้นเดือนนี้จะสามารถส่งออกกุ้งไปมาเลเซียตามที่รับปากไว้ได้จริงหรือไม่ เพราะหากปล่อยไว้นานจะยิ่งเกิดความเสียหาย รวมทั้งจะประสานกระทรวงพาณิชย์ ติดตามแก้ปัญหาราคาขายในห้างสรรพสินค้า ที่ห่างกันมากกับราคาหน้าฟาร์ม เพื่อความเป็นธรรมเพื่อคนไทยจะได้กินกุ้งมากขึ้น
แม้ประเทศไทยยังเป็นหนึ่งในผู้ส่งออกกุ้งรายสำคัญของโลก แต่ในช่วงกว่า 10 ปีที่ผ่านมา ความสามารถในการแข่งขันลดลงอย่างต่อเนื่อง จากต้นทุนการผลิตที่สูงกว่าประเทศคู่แข่ง ขณะที่ผู้ผลิตรายใหญ่ของโลกอย่าง เอกวาดอร์ อินเดีย และ เวียดนาม สามารถเพิ่มผลผลิตและลดต้นทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ จนกลายเป็นผู้ส่งออกหลักของตลาดโลกในปัจจุบัน
ข้อมูลจาก องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ และ The Global Seafood Alliance ชี้ว่า เอกวาดอร์มีต้นทุนการเลี้ยงกุ้งต่ำกว่าหลายประเทศ เนื่องจากมีพื้นที่ฟาร์มขนาดใหญ่ ใช้พลังงานต่อหน่วยต่ำ และอาศัยสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสม ทำให้สามารถผลิตกุ้งในราคาที่แข่งขันได้มากกว่าไทย
ด้าน กรมประมง ระบุว่า กุ้งขาวแวนนาไมยังเป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจสำคัญของไทย สร้างมูลค่าการส่งออกหลายหมื่นล้านบาทต่อปี และมีเกษตรกร ผู้ประกอบการโรงเพาะฟัก โรงงานอาหารสัตว์ โรงงานแปรรูป ห้องเย็น และแรงงานในห่วงโซ่อุปทานจำนวนมาก หากการชะลอการเลี้ยงขยายวงกว้าง อาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจชายฝั่งและการส่งออกของประเทศในระยะต่อไป
