สำนักข่าว Reuters เปิดโปงการลักลอบซื้อน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจากอิหร่านของเมียนมาโดยปกปิดแหล่งที่มา ท่ามกลางมาตรกรคว่ำบาตรของสหรัฐฯ
Reuters ระบุว่า เดือนธันวาคม 2025 เรือบรรทุกน้ำมัน “รีฟ” (Reef) ซึ่งอยู่ภายใต้มาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ เดินทางมาถึงน่านน้ำเมียนมา พร้อมด้วยน้ำมันเชื้อเพลิงประมาณ 113,000 บาร์เรล โดยอาศัยเอกสารปลอมในการดำเนินการ
บริษัท Dynamic Wave นายหน้าซื้อขายพลังงานในเมียนมา เป็นผู้สั่งซื้อน้ำมันดังกล่าว โดยทำสัญญาซื้อขายกับบริษัท Tawan-Oil Trading ของไทย ซึ่งระบุว่าเป็นการซื้อน้ำมันดีเซลจากแอฟริกาใต้มูลค่า 15.8 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
อย่างไรก็ดี จากข้อมูลของสหประชาชาติและบริษัท Vortexa ผู้ให้บริการข้อมูลด้านการขนส่งและพลังงาน กลับไม่พบสัญญาการซื้อขายดังกล่าวระหว่างแอฟริกาใต้กับเมียนมาในปี 2025 แต่บันทึกการขนส่งเชื้อเพลิงไปเมียนมา รวมถึงภาพถ่ายดาวเทียมและการวิเคราะห์โดย SynMax Intelligence ซึ่งติดตามการเดินทางของเรือบรรทุกน้ำมันจากท่าเรือบันดาร์อับบาสของอิหร่านไปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้พบว่า เรือบรรทุกน้ำมันรีฟขนส่งเชื้อเพลิงเครื่องบินจากอิหร่านไปเมียนมา
ที่ต้องทำนิติกรรมอำพรางนี้ก็เพราะเมื่อปี 2023 ทางการสหรัฐฯ ออกมาตรการคว่ำบาตรอุตสาหกรรมน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินของเมียนมา โดยให้เหตุผลว่ารัฐบาลทหารเมียนมาใช้เชื้อเพลิงดังกล่าวในการโจมตีเป้าหมายที่เป็นพลเรือนเพื่อปราบปรามการต่อต้านรัฐบาล นอกจากนี้ ผู้ซื้อน้ำมันและเชื้อเพลิงจากอิหร่านทุกรายต่างก็ตกอยู่ภายใต้มาตรการคว่ำบาตรครั้งใหญ่ของสหรัฐฯ เช่นกัน
Reuters ระบุว่า กองทัพเมียนมามีส่วนเกี่ยวข้องในอุบายดังกล่าวด้วย โดยข้อมูลจากสำเนาจดหมายของหน่วยงานกำกับดูแลการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศของเมียนมาลงวันที่ 30 พฤศจิกายน ซึ่งสำนักข่าวรอยเตอร์ได้รับมาจากกลุ่มเคลื่อนไหว Justice for Myanmar ระบุว่า ในช่วงหลายวันก่อนที่เรือรีฟจะเดินทางมาถึง หน่วยงานดังกล่าวแจ้งต่อลูกค้าของบริษัท Dynamic Wave ว่า จะออกเอกสารการนำเข้าโดยระบุว่าสินค้าที่จัดส่งมาเป็น “น้ำมันดีเซล” แทนที่จะเป็น “น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน” ทั้งนี้ เอกสารฉบับดังกล่าวไม่ได้ระบุเหตุผลของการระบุประเภทสินค้าไม่ตรงกับความเป็นจริง
จดหมายของหน่วยงานกำกับดูแลการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศของเมียนมาอนุญาตให้บริษัท Dynamic Wave และลูกค้าของบริษัท คือ National Energy Prime Aviation Services Company ซึ่งรัฐบาลทหารเมียนมาถือหุ้นส่วนหนึ่ง ชำระเงินแก่ Tawan สำหรับการจัดส่งสินค้าดังกล่าว
Reuters รายงานเมื่อเดือนมกราคมว่า อิหร่านเป็นแหล่งน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินรายใหญ่ของกองทัพเมียนมาระหว่างเดือนตุลาคม 2024-ธันวาคม 2025 โดยการค้าส่วนใหญ่ดำเนินการผ่านเรือบรรทุกน้ำมันรีฟ ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นมาริส และโนเบิล
แผนการที่ Reuters เปิดโปงนี้เน้นย้ำทั้งขอบเขตและข้อจำกัดของอำนาจของสหรัฐฯ ความพยายามในการปกปิดการค้าแสดงให้เห็นว่า มาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ กำลังได้ผล แต่เชื้อเพลิงเครื่องบินของอิหร่านยังคงไหลเวียนอย่างต่อเนื่อง ทำให้อิหร่านได้รับเงินตราต่างประเทศจำนวนมาก และทำให้เมียนมามีวิธีการในการดำเนินการทั้งการบินพาณิชย์และการโจมตีทางอากาศ
Justice for Myanmar ซึ่งบอกว่าได้เอกสารเหล่านี้มาจากเซิร์ฟเวอร์ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาลทหาร ซึ่งเคยเปิดให้สาธารณชนเข้าถึงได้อยู่ช่วงเวลาหนึ่ง ยังเผยแพร่รายงานที่สรุปว่า รัฐบาลทหารเมียนมานำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินโดยสำแดงรายการว่าเป็นน้ำมันดีเซล
สำนักข่าว Reuters พบลิงก์ที่ใช้งานไม่ได้ลิงก์หนึ่งบนเครื่องมือค้นหา DuckDuckGo ซึ่งบ่งชี้ว่า เอกสารดังกล่าวเคยถูกจัดเก็บไว้บนเซิร์ฟเวอร์นั้น นอกจากนี้ วันที่จัดส่งและปริมาณเชื้อเพลิงที่ระบุในเอกสารยังตรงกับบันทึกการขนส่งเชื้อเพลิงเครื่องบินของอิหร่าน ซึ่ง Reuters ตรวจสอบแยกต่างหากอีกด้วย
สัญญาซื้อขายของ Dynamic Wave ระบุว่า จะชำระเงินให้ Tawan-Oil Trading ผ่านบัญชีธนาคารไทยพาณิชย์
ภายหลังการเผยแพร่รายงานดังกล่าว ธนาคารไทยพาณิชย์ระบุว่า ธนาคารปฏิบัติตามกฎหมายป้องกันการฟอกเงิน และธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับเมียนมานั้นเป็นธุรกรรมที่ถูกต้องตามกฎหมาย โดยไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการค้าอาวุธแต่อย่างใด
Reuters ระบุว่า การซื้อขายเมื่อเดือนธันวาคมไม่ใช่ครั้งแรกที่น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินที่ส่งมาที่เมียนมาถูกสำแดงเท็จว่าเป็นน้ำมันดีเซล
เมื่อปี 2025 Dynamic Wave ตกลงซื้อน้ำมัน 202,000 บาร์เรล มูลค่า 26 ล้านดอลลาร์สหรัฐจาก Tawan-Oil Trading โดยระบุว่า เป็นน้ำมันดีเซลจากแอฟริกาใต้ โดยกำหนดว่าน้ำมันดีเซลต้องมาถึงย่างกุ้งภายใน 1 เดือน และจะชำระเงินผ่านบัญชาธนาคารไทยพาณิชย์ของ Tawan-Oil Trading
ใบแจ้งหนี้สำหรับสัญญาดังกล่าวมีข้อผิดพลาดที่บ่งชี้ว่า เรือบรรทุกน้ำมันนั้นบรรทุกน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องบิน
แต่ข้อมูลจาก โจชัว เฮน ผู้เชี่ยวชาญด้านเชื้อเพลิงเครื่องบินจากมหาวิทยาลัยวอชิงตันสเตต และจาก Platts ผู้ให้บริการข้อมูลด้านอุตสาหกรรมพลังงานพบว่า ความหนาแน่นของเชื้อเพลิงที่ระบุไว้ในเอกสารตรงกับข้อกำหนดสำหรับน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน แทนที่จะเป็นน้ำมันดีเซล นอกจากนี้ ราคาน้ำมันดังกล่าวยังสูงกว่าราคาอ้างอิงน้ำมันดีเซลในตลาดโลกมากกว่า 50%
บันทึกการขนส่งระบุว่า เรือบรรทุกน้ำมันโนเบิลแวะเทียบท่าที่ย่างกุ้งเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน โดยบรรทุกน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินเกือบ 200,000 บาร์เรล ซึ่งมีจุดหมายปลายทางเพื่อส่งมอบให้กับบริษัท Dynamic Wave
การวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมโดย SynMax พบว่า สินค้าบนเรือโนเบิลถูกบรรทุกขึ้นเรือที่ท่าเรือบันดาร์อับบาสของอิหร่าน เช่นเดียวกับกรณีการขนส่งสินค้าของเรือรีฟเมื่อเดือนธันวาคมที่ผ่านมา โดยระหว่างการเดินทางมุ่งหน้าสู่ย่างกุ้ง เรือโนเบิลส่งสัญญาณระบุตำแหน่งที่ทำให้ดูเหมือนว่าจุดหมายปลายทางคือท่าเรือจิตตะกองในบังกลาเทศ
Reuters รายงานเมื่อเดือนตุลาคมโดยอ้างอิงการวิเคราะห์จาก SynMax และภาพถ่ายดาวเทียมว่า การขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินระหว่างอิหร่านและเมียนมายังคงดำเนินต่อไปในปีนี้
Photo by - / US NAVY / AFP
