ผู้แทนพิเศษของอาเซียนประจำเมียนมาเผยเมื่อวันเสาร์ (14 พ.ย.) ว่า อาเซียนยังไม่ผ่อนปรนแนวทางที่มีต่อเมียนมาภายใต้ฉันทามติ 5 ข้อ แม้ว่าข้อเสนอเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของเมียนมาในการประชุมระดับสูงจะยังคงอยู่ระหว่างการหารือก็ตาม
ฉันทามติ 5 ข้อ (Five-Point Consensus) เป็นกรอบการดำเนินงานหลักของอาเซียนในการรับมือกับวิกฤตการณ์ในเมียนมาภายหลังการรัฐประหารโดยกองทัพเมื่อปี 2021 โดยฉันทามติดังกล่าวเรียกร้องให้เมียนมายุติความรุนแรงโดยทันที และให้เริ่มการเจรจาอย่างสร้างสรรค์ระหว่างทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง พร้อมทั้งเสนอให้อาเซียนเข้ามาทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการไกล่เกลี่ยและให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม
อาเซียนกำลังเผชิญแรงกดดันมากขึ้นก่อนการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนในกรุงมะนิลาที่จะเริ่มขึ้นในวันอาทิตย์นี้ (15 พ.ย.) เพื่อผ่อนปรนมาตรการห้ามผู้นำที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทัพเมียนมาเข้าร่วมการประชุมระดับสูงเป็นเวลา 5 ปี
ประเทศไทยและสมาชิกอีกหลายประเทศเพิ่มความร่วมมือกับเมียนมามากขึ้น แม้ว่าเมียนมาจะยังมีสงครามกลางเมืองอยู่ก็ตาม
มาเรีย เทเรซา ลาซาโร ผู้แทนพิเศษของอาเซียนและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศฟิลิปปินส์กล่าวว่า ร่างการทบทวนฉันทามติ 5 ประการยังอยู่ระหว่างการเจรจา และจะมี “ข้อเสนอหลายประการ” ที่จะนำเสนอต่อผู้นำอาเซียน
ลาซาโรเผยระหว่างแถลงข่าว เมื่อถูกถามว่าการทบทวนดังกล่าวอาจนำไปสู่การปรับเปลี่ยนข้อจำกัดที่มีต่อบรรดาผู้นำทางการเมืองของเมียนมาหรือไม่ว่า “ขอตอบตรงๆ เลยว่า ไม่มีการผ่อนปรน (แนวทางที่มีต่อเมียนมา) แต่อย่างใด ฉันทามติ 5 ข้อก็ยังคงอยู่เช่นเดิม”
และเมื่อถูกถึงกรณีที่ทางการไทยเรียกร้องให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของเมียนมาเข้าร่วมประชุมสุดยอดรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอาเซียน ลาซาโรตอบว่า เรื่องดังกล่าวยังคงอยู่ระหว่างการหารือ แต่ยังไม่มีการตัดสินใจใดๆ ที่จะอนุญาตให้รัฐมนตรีของเมียนมาเข้าร่วม
“เรื่องนี้ยังคงเปิดกว่างสำหรับการอภิปราย และยังคงเป็นประเด็นที่มีการหารือกันอยู่”
— มาเรีย เทเรซา ลาซาโร ผู้แทนพิเศษของอาเซียนและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศฟิลิปปินส์
ทั้งนี้ บรรดาผู้นำสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เตรียมทบทวนการตัดสินใจตัดเมียนมาออกจากการมีส่วนร่วม ในระหว่างการประชุมที่กรุงมะนิลา ซึ่งจะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 15-17 พฤศจิกายนนี้
อย่างไรก็ดี แหล่งข่าวทางการทูตในอาเซียนเปิดเผยเมื่อวันที่ 14 พ.ย.ว่า คาดว่าที่ประชุมสุดยอดอาเซียนจะเลื่อนการตัดสินใจเรื่องการอนุญาตให้ผู้นำและรัฐมนตรีของเมียนมากลับเข้าร่วมการประชุมทางการเมืองที่สำคัญต่างๆ ออกไปก่อน เนื่องจากทางการเมียนมายังคงควบคุมตัวอองซานซูจีไว้
